Nederlands Noordwijk: Zeeverhalen van Binnenuit

Noordwijk

Nederlands Zeeverhalen van Binnenuit

Volg de route op bovenstaande kaart. Blader door het verhaal via onderstaande nummers of < pijltjes >.

Klik hieronder op ► om per afbeelding naar het verhaal van Dorus te luisteren.

KunstKlank Noordwijk Zeeverhalen van Binnenuit

Start bij de Vuurtoren

Zeeverhalen van Binnenuit
Een historische audiotour door Noordwijk (door Dorus Mol *)

‘Het ruisen van de zee, de zacht gebogen lijn van een horizon, het geritsel van de wind in de bladeren, de schreeuw van een vogel. Deze geluiden roepen in ons vele en verschillende indrukken op. En plotseling, zonder dat we ons hiervoor ook maar hoeven in te spannen, horen we in zo’n geluid een muzikale klank die al harmonie in zich draagt.’

Hij nestelde zich vaak tussen de oude Noordwijkers die aan de Boulevard op een houten bank herinneringen zaten op te  halen. En rond etenstijd was Dorus dan weer in Binnen. Na het eten zat hij dan weer op de bank aan de St.Jeroensweg met andere oude mannen. Maar omroepen, ho maar. Misschien deed hij alleen maar alsof. Omroepje spelen, net zoals, die andere Mol.

Met dank aan Peter Mulder


* Dorus Mol, de dorpsomroeper van Noordwijk (1892-1970). In werkelijkheid heette hij Dorus Janson en meestal was hij te vinden op de Boulevard met een ‘klink’ om de aandacht van het publiek te trekken.

1. Start bij de Vuurtoren

Start bij de Vuurtoren

De vuurtoren van Noordwijk is gebouwd in 1922.
(ontwerp C. Jelsma)

2. Koningin Wilhelmina

Koningin Wilhelmina

Beeld van koningin Wilhelmina (Kees Verkade).

Route: Vervolg de Boulevard met de zee aan uw rechterhand. Tweede straat links, de Lage Wurft. Steek iets naar links de Parallel Boulevard over en loop  de Schoolstraat in.

3. De Kroft

De Barnhoeve

Aan het begin van de Schoolstraat links bij nr 59 het ‘dammetje’ De Barnhoeve, vroeger een boerderij en manege.

4. Lombok

Lombok

Links op nr 31 Antiquariaat Moby Dick. Na Moby Dick een oud dammetje ‘Lombok’.

Route: Vervolg de Schoolstraat tot aan het einde.

5. Bokkumdam

Bokkumdam

Achter nr 15 b is nog een oude Bokkumdam, waar vroeger haring gerookt werd. Op nr 15 a één van de laatste ambachtelijke bakkers van Noordwijk, Willem de Witt.

6. Bakkerij Willem de Witt

Bakkerij Willem de Witt

Nr 7 is Visbedrijf Admiraal-de Witt, waar men lekkere gerookte makreel of zalm verkoopt (deur rechts).

7. De Punt

Visbedrijf Admiraal - de Witt

Aan het einde van de Schoolstraat aan uw rechterhand ‘De Punt’, op de kop van de Hoofdstraat. De Punt is ontworpen door  architect Hendrik Johannes Jesse (1860-1943).

Route: Ga linksaf de Nieuwe Zeeweg in.

8. De Watertoren

De Watertoren

Bovenaan de trap rechts van de Maria ter Zee kerk bevindt zich de watertoren.
(ontwerp F.A. Warners 1917)

Route: Vervolg de Nieuwe Zeeweg en sla de eerste weg rechts in, de Prins Hendrikweg.

9. Borstbeeld Albert Verwey

Borstbeeld Albert Verwey

Op de hoek van de Prins Hendrikweg staat het borstbeeld van de dichter Albert Verwey (1865-1937). Rechts de Villa Stirum, nr. 22 genoemd naar mr. Henrik Graaf van Limburg Stirum, burgemeester van Noordwijk van 1885 tot 1890. Bijna bovenaan de heuvel het kleine paadje naar links, het Dompad. Rechts de Algemene (openbare) Begraafplaats, links de bollengronden.

Route: Vervolg de Prins Hendrikweg. Bijna bovenaan de heuvel het kleine paadje naar links, het Dompad.

Aan Noordwijk

Als voorjaarswinden blazen
Bloeien uw tuinen,
Als najaarsstormen razen
Schutten uw duinen,
Als zomerstof doet smachten
Koelen uw stranden,
Hoopvol, als ’t wintert,wachten
Gedekte landen,
Zoo zijn al uw seizoenen
Begeerenswaardig,
Waren maar tot verzoenen
Uw menschen vaardig.

Albert Verwey, 1911

10. Villa Stirum en Dompad

Dompad

De naam het Dompad is aan het eind van de 18de eeuw ontstaan: dom was een ander woord voor doem, verwijzend naar  de verdachten die over het pad van de Oude Jeroenskerk naar het gerechtshof Hof van Holland hun oordeel tegemoet  gingen. De naam is in de loop der eeuwen een aantal keren veranderd: Kerkpad, later Diefpad, vanaf 1886 Groot Kerkhofpad en sinds 1961 weer Dompad.

Route: Op de splitsing Dompad/Begraafplaats is het mogelijk de route Zee te vervolgen en het tweede gedeelte lopen. Volg in dit geval het pad rechts naar boven langs de begraafplaats en luister verder vanaf nummer 26. Of u vervolgt de route door Noordwijk Binnen.

11. Van Dompad naar Kerkhofpad
(Start Route: Verhalen van Binnenuit)

Dompad (Route: Verhalen van Binnenuit)

Route: Vervolg het Dompad naar links, het onverharde pad richting Noordwijk Binnen, dus niet langs de Algemene Begraafplaats  omhoog. Het onverharde pad gaat over in een klinkerweg. Vervolg het onverharde pad richting Noordwijk Binnen.

12. Kerkhofpad

Kerkhofpad

Steek de Lijnbaanweg over en loop door het Kerkhofpad (door). Het laatste huis rechts bevat boven de deur een smeedijzeren levensboom.

Route: Bij de splitsing linksaf de Bronckhorststraat in.

13. Bronckhorststraat

Bronckhorststraat

Links de Oude Brandweerkazerne. Op nr 41 een woonhuis met idyllische tuin en oude bollenschuren (thans kunstateliers). Nr 57 oud pand met hellende gevel.

Route: Ga rechtsaf de Kerkstraat in, de winkelstraat van Noordwijk Binnen, aan het einde van de Kerkstraat de van Limburg Stirumstraat oversteken en  de kerktuin inlopen. De hoedenwinkel is er helaas niet meer.

14. Proeflokaal Thomas

Proeflokaal Thomas

Kijk na het hek nog even links achterom: Het oudste café van Noordwijk, Thomas (Proeflokaal).

Route: Loop door de kerktuin van De Oude Jeroenskerk.

15. De Oude Jeroenskerk

De Oude Jeroenskerk

De kerk is genoemd naar de martelaar Jeroen. Hij zou de eerste pastoor van Noordwijk genoemd kunnen worden. Door de Noormannen werd hij in het jaar 856 onthoofd. Zijn hoofd zou volgens de overlevering nog ergens in de kerk begraven liggen, maar niemand weet waar.

Route: Voorbij de kerk linksaf de Voorstraat in, de straat met de lindenbomen.

16. Gemeentehuis

Gemeentehuis

Links het Gemeentehuis (1887, architect Moolenaar). Vlak daarna het Weeshuispoortje.

Op Voorstraat16a, in de oude boerderij van Familie van Eeden heeft Freddy Heineken in de Tweede Wereldoorlog ondergedoken gezeten. Op Voorstraat 19 staat het oudste huis van Noordwijk (tweede helft 15e eeuw) naast de vroegere Franse Kostschool.

Route: Vóór Voorstraat 25 rechtsaf de Offemweg in.

17. Sint Joris Doelen

Sint Joris Doelen

Links de Sint Joris Doelen. De Broederschap of het Gilde van Sint Joris is een schuttersgilde dat dateert van 1420  (gereglementeerd sinds 1477). In de zomer wordt er nog steeds wekelijks op vrijdagavonden geschoten met de voet- of kruisboog op de houten vogel (gaai) op de 26 meter hoge paal.

Route: Eerste straat rechts de Doelensteeg. Na de Doelensteeg linksaf de Voorstraat in.

18. Huis met de zeven haarden
en het Tramhuisje

Huis met de zeven haarden

Links nr 69 Het huis met de zeven haarden, een huis in Lodewijkstijl (1768). Rechts nr 50a het ‘Tramhuisje’, waar men vroeger op de tram wachtte.

Route: Steek de Voorstraat over en vervolg de wandeling over het Lindenplein.

19. Buitenplaats De Lindenhof

Buitenplaats De Lindenhof

Links ‘Buitenplaats De Lindenhof ’ Aan het einde van het Lindenplein het borstbeeld van dichteres en socialiste Henriette  Roland Holst-van der Schalk (1869-1952).

Route: Aan het einde van het Lindenplein linksaf en links afbuigen de Lindenhofstraat in, eerste straat rechts de Douzastraat.

20. Renteniershuis Jan Kloos

Renteniershuis Jan Kloos

Nr 57 het renteniershuis van Jan Kloos, de ‘late bakker’ van Noordwijk. Hij schreef o.a. het historisch standaardwerk ‘Noordwijk in de loop der eeuwen’.

Route: Vanuit de Douzastraat links de Pickéstraat in.

22. Oude Boerderijmuur

Oude Boerderijmuur

Tegenover het Wilhelminahofje een oude muur van een boerderij. Deze muur is helaas verdwenen en de huislook is daarmee ook verdwenen.

Route: Vervolg de Pickéstraat.

23. De Maartensbrug

De Maartenbrug

De Maartensbrug, een restant van de brug over de Woensdagse Wetering (nu gedempt).

Route: Rechtsafbuigend de Pickéstraat verder vervolgen.

24. Bollenschuur en TBC Hospitaal

TBC Hospitaal

Op nr 66 rechts een oude bollenschuur, verbouwd als woonhuis. Nr 68 was vroeger een TBC Hospitaal.

Route: De Lijnbaanweg oversteken waar een eindje verder de Pickéstraat overgaat in Oude Zeeweg.

25. De Schaapskooi

De Schaapskooi

Hier graasden vroeger de schapen van schaapherder Floris Alkemade. Hij had in de Pickéstraat zijn schaapskooi.

Route: Rechtsaf het Breloftpark in.

26. Huize Cruydthof
(Einde Route: Verhalen van Binnenuit)

Huize Cruydthof

Het Dompad. Aan het einde van het Breloftpark rechts bij nr 16 huize Cruydthof.

Route: Aan het einde van het Breloftpark rechts bij nr 16 huize Cruydthof. Sla hier rechtsaf richting Dompad, links omhoog, het klinkerpad langs de begraafplaats. Hier vervolgen we weer de zeeroute.

27. Algemene Begraafplaats

Algemene Begraafplaats

Op de Algemene Begraafplaats bevinden zich de oorlogsgraven en ook de graven van Albert Verwey, Jan Kloos, Maria Dermoût, Freddy Heineken, Otto Johannes Schreuders en Daniel Noteboom.

Route: Verlaat de Begraafplaats en steek de Oude Zeeweg over. Een aantal passen naar rechts en dan links het voetpad op omhoog, tussen de metalen  hekjes door. Aan het einde van het voetpad links de Koepelweg op.

28. Koepelweg

Javaweg

Op de Koepelweg staat links hoog op het duin Villa Eikenhof, vroeger een pension.

Route: Na 300 meter het (verborgen) voetpad aan de rechterkant steil omhoog, tussen de rood/witte hekjes door.

30. Atjehweg

Atjehweg

Het paadje links naast de witte villa naar beneden lopen. De Beethovenweg oversteken en naast nr. 34 het duinpaadje inlopen.

Route: Loop de Atjehweg af en bij de splitsing links aanhouden en de weg oversteken. Direct rechts het wandelpad door het duin. Aan het eind rechts de trap op en links afslaan, de Rembrandtweg in en via de Koningin Astrid Boulevard naar het strand. Noordwaarts richting de Vuurtoren.

31. Rembrandtweg

Rembrandtweg

Aan de Rembrandtweg stonden vroeger veel familiehotels. De Zuidduinen zijn rond 1900 op initiatief van burgemeester Pické tot een villawijk ontwikkeld. Welgestelde families uit de steden bouwden hier hun zomervilla.

32. Koningin Astrid Boulevard

Koningin Astrid Boulevard

Op de Astridboulevard het kleine paadje inlopen richting strand.

Boekhandel Van der Meer is inmiddels verhuisd naar Noordwijk Binnen, Keuvel 1.

Route Alternatief: Op het strand, na Huis ter Duin de volgende opgang naar de Wilhelmina Boulevard, het Palaceplein oversteken. Rechts de Hoofdstraat, de  winkelstraat van Noordwijk aan Zee. Linksaf over de Parallelboulevard tot het Museum Noordwijk aan het Jan Kroonsplein. Doorlopen naar het eindpunt:  de vertrouwde Vuurtoren.

Koningin Astrid Boulevard

Index Verhalen van Zee


Inleiding

1. Vuurtoren
2. Koningin Wilhelmina
3. De Kroft
4. Lombok
5. Bokkumdam
6. Bakkerij Willem de Witt
7. De Punt
8. Watertoren
9. Borstbeeld Albert Verwey
10. Villa Stirum en Dompad

Index Verhalen van Binnenuit (11 t/m 26)

27. Algemene Begraafplaats
28. Koepelweg
29. Rood – Witte Hekjes
30. Atjehweg
31. Rembrandtweg
32. Koningin Astrid Boulevard

Verantwoording

Realisatie

Podcast

Index Verhalen van Binnenuit


Index Verhalen van Zee…

11. Van Dompad naar Kerkhofpad
12. Kerkhofpad
13. Bronckhorststraat
14. Proeflokaal Thomas
15. De Oude Jeroenskerk
16. Gemeentehuis
17. Sint Joris Doelen
18. Huis met de zeven haarden en het Tramhuisje
19. Buitenplaats De Lindenhof
20. Renteniershuis Jan Kloos
21. Wilhelminahofje
22. Oude Boerderijmuur
23. De Maartensbrug
24. Bollenschuur en TBC Hospitaal
25. De Schaapskooi
26. Huize Cruydthof

…Index Verhalen van Zee

Verantwoording

Zeeverhalen van Binnenuit

Een productie van KunstKlank (eerder uitgegeven op CD en routeboekje in 2008).


Samengesteld door:

Nicolaas Duin, Herma van Piekeren, Martha Baalbergen, Willem Baalbergen, Dick Passchier, Hein Verkade.

Met medewerking van:

Eric Borrias (stem Dorus Mol), Nic. van der Niet, de Mannen van de Wurft, Mevrouw Kaptein, Mevrouw A. Plug, Ton Meijer van Noordwijk in Beeld (www.noordwijkinbeeld.nl).

Fotografie:

Willem Krol en Herma van Piekeren

Muziek:

Debussy, Bob Rigter Kwartet, Nicolaas Duin, Herma van Piekeren, Olga Passchier, Kleijnkoor Noordwijk, Jaco van Leeuwen

Webdesign & vormgeving historische wandelroute:

Cees Geuze (www.cgid.nl – zie ook www.routemaps.nl)

Realisatie


Meer hierover op www.kunstklank.nl.

KunstKlank Noordwijk

Het complete verhaal: Zeeverhalen van Binnenuit

Podcast

Podcast: Zeeverhalen van Binnenuit door Dorus Mol *

U kunt de Zeeverhalen van Binnenuit ook als podcast beluisteren. Alle fragmenten staan in dit audiobestand achter elkaar en u kunt dus zelf bepalen wanneer u welk deel wilt beluisteren. Aan het begin van ieder fragment wordt aangegeven om welke foto het gaat. Dat nummer correspondeert met het locatienummer op bovenstaande kaart. De verteller op de foto en in de podcast is Eric Borrias.

* Dorus Mol was de dorpsomroeper van Noordwijk (1892-1970). In werkelijkheid heette hij Dorus Janson en meestal was hij te vinden op de Boulevard met een ‘klink’ om de aandacht van het publiek te trekken.

Totaal: 155 , Vandaag: 6